„Film powstaje przy biurku, a potem należy go tylko nakręcić”, mawiał Alfred Hitchcock. U mnie jest podobnie: wszystko, co dzieje się przed słowem „akcja”, to 60 procent czasu pracy. Nie widzi tego ani klient, ani odbiorca, a to właśnie ta część decyduje o tym, czy produkcja jest dobra.
Jeśli chcesz wiedzieć, dlaczego prowadzę produkcję właśnie w ten sposób, zajrzyj na stronę dlaczego PIXELDANCE.
Produkcja filmu dzieli się u mnie na trzy etapy: preprodukcję, zdjęcia i postprodukcję. Na tej stronie rozpisuję je krok po kroku: co robię ja, co akceptujesz Ty i w którym momencie zmiana jest jeszcze darmowa.
Opowiedz, nad czym pracujesz
Napisz, nad jakim projektem teraz pracujesz, a może wspólnie stworzymy coś pięknego. Opisz projekt w briefie, odeślę wycenę w 24 godziny.
Cytat za: Katarzyna Dragović, Nono Dragović, „Reżyseria filmu reklamowego”, Wydawnictwo Wojciech Marzec, 2012, s. 99.
W skrócie
- Etap 1, preprodukcja: brief, treatment z moodboardem, kosztorys, umowa, scenariusz, storyboard, lokacje i ludzie, dokumentacja techniczna, spotkanie przedprodukcyjne.
- Etap 2, zdjęcia: od kilku do kilkunastu dni, jeżeli nie walczymy z pogodą. Najkrótsza część realizacji.
- Etap 3, postprodukcja: pierwsza układka, animacje i efekty, druga układka, trzy rundy poprawek, udźwiękowienie, wersja finalna, dodatki i wysyłka plików.
- Akceptujesz po drodze: kosztorys, scenariusz, wyniki poszukiwań i pierwszą układkę, a przy filmach z animacjami także animacje.
- Zmiana scenariusza do spotkania przedprodukcyjnego kosztuje tylko czas. Po nim kosztuje kolejny dzień zdjęciowy.
Rozdziały filmu
- 0:38 jak zacząć pracę nad filmem reklamowym
- 1:03 dlaczego nie warto czarować klienta
- 1:30 filmy reklamowe dla małych firm
- 1:44 od czego zaczyna się proces tworzenia filmu
- 2:20 praca nad scenariuszem
- 2:53 co to jest spotkanie PPM
- 3:19 najdroższy błąd podczas produkcji filmu
- 3:38 ile trwa plan zdjęciowy
- 3:46 postprodukcja
- 4:37 dźwięk odpowiada za 50 procent filmu
- 5:22 różnica w kadrowaniu pionowym pod telefon
- 5:54 jak zrobić doskonałe ujęcia
Od pierwszej rozmowy do emisji
Tak prowadzę każdą produkcję: siedemnaście kroków w trzech etapach. W pięciu miejscach zatrzymuję się i czekam na Twoją decyzję, żeby nic nie wyszło na jaw dopiero przy gotowym filmie.
Wszystko, co dzieje się przed słowem „akcja”, to 60% czasu pracy nad filmem.
Ustalamy, po co ten film powstaje i co ma zrobić po publikacji.
Określamy grupę odbiorców, przekaz, kanały emisji i ramy czasowe.
Opisowa wersja filmu: pomysł, forma, nastrój, sposób opowiadania.
Rozpisany budżet produkcji, pozycja po pozycji.
akceptacja klientaZakres, terminy, prawa do materiału i zasady płatności.
Scena po scenie, z dialogami i tekstem narracji, potem rozrysowanie ujęć.
akceptacja klientaLokalizacje, ludzie, aktorzy, scenografia.
akceptacja klientaRekonesans miejsc z kamerą, scenografem i światłem.
Podsumowanie wszystkich wyborów, zanim ruszy kamera. Później zmiana scenariusza kosztuje kolejny dzień zdjęciowy.
Jeden punkt na liście, najczęściej kilka dni na planie.
Realizacja według scenariusza i dokumentacji.
Z materiału powstaje film, potem pliki gotowe do emisji.
Selekcja ujęć i budowanie struktury filmu.
Surowy film bez oprawy, żeby ustalić kierunek.
akceptacja klientaMotion graphics, dodatki 3D, efekty specjalne. Robione raz, po ustaleniu kierunku.
akceptacja klientaPoprawki z pierwszej układki, rytm, kolor.
3 rundy poprawek w cenieDialogi, lektor, narracja, dźwięki tła, muzyka. Dźwięk to 50% przekazu.
Shorty i dodatki do social mediów, wersje językowe, napisy i PJM.
Przekazanie plików na serwer hostingowy.
Pięć punktów akceptacji oznacza, że nie zobaczysz gotowego filmu po raz pierwszy dopiero na końcu. Zatrzymujemy się przy kosztorysie, scenariuszu, obsadzie, pierwszej układce i animacjach.
Zaczynam od badania potrzeb, nie od kamery (transkrypcja filmu)
Pierwsza rzecz, od której zaczynam, to zawsze rozmowa i badanie potrzeb. Chcę wejść w Twoje buty i zobaczyć Twój świat Twoimi oczami: poznać firmę, zobaczyć, jak wygląda sprzedaż i w którą stronę idzie marketing. Kiedy to zrozumiem, jestem w stanie rozwinąć pomysł, z którym do mnie przychodzisz, albo zaproponować własne rozwiązanie, takie, żeby film pracował dla Ciebie.
To, co teraz napiszę, kosztowało mnie parę razy zlecenie. Jeżeli okazuje się, że czegoś nie da się zrobić w jeden dzień albo że plan jest zbyt optymistyczny, po prostu o tym mówię. Nie chodzi o to, żeby złapać zlecenie, tylko o to, żeby produkcja była wysokiej jakości i mogła pracować długo. Te filmy pracują dużo dłużej, niż Ci się wydaje.
Czy pracuję z małymi firmami?
Tak, i lubię to robić. Sam jestem niewielką firmą. W małej firmie decyzyjność leży po stronie jednej, może dwóch osób, a nie trzech działów, więc praca idzie naprawdę szybko.
Niżej rozpisuję pełny proces. Przy mniejszych projektach część tych kroków po prostu nie jest potrzebna i ich nie robimy.
Etap 1: preprodukcja
To najdłuższa i najważniejsza część pracy, czyli te 60 procent czasu, których nie widać w kadrze. W zależności od skali trwa od tygodnia do kilku miesięcy.
Brief
Brief to opis tego, co ma się wydarzyć: do kogo mówimy, co ma zostać w głowie widza, gdzie film będzie emitowany i na kiedy jest potrzebny. Przychodzisz z nim do mnie albo tworzymy go wspólnie.
Treatment i moodboard
Treatment to opis tego, jak ja widziałbym ten film: jakich środków wyrazu bym użył i w którym kierunku bym poszedł. Dokładam do niego inspiracje i moodboard. Robimy to po to, żebyś zobaczył, jak to może wyglądać, zanim wydasz jakiekolwiek pieniądze.
Kosztorys
Kosztorys oceniasz prosto: pasuje albo nie pasuje. Jeżeli nie pasuje, zawsze możemy coś obciąć. Więcej o tym, co konkretnie podbija i obniża rachunek, piszę w poradniku jak obniżyć koszt filmu reklamowego, a widełki zebrałem w cenniku filmów reklamowych.
Umowa
Następnym elementem jest podpisanie umowy. Są w niej terminy, zakres, liczba rund poprawek i to, kto dostarcza co.
Scenariusz i storyboard
Kiedy umowa jest podpisana i wiemy, co robimy, zaczynamy pracować nad scenariuszem. Piszę go od zera albo biorę Twój i przerabiam tak, żeby był wykonalny. Potem powstaje storyboard, czyli scenariusz rozrysowany ujęcie po ujęciu.
Lokacje i ludzie
Szukamy miejsc i ludzi: gdzie będziemy to kręcić i jak. To bardzo ważny etap, bo od niego zależy zarówno wygląd filmu, jak i termin.
Dokumentacja techniczna
Kiedy zobaczymy już miejsca na własne oczy, powstaje dokumentacja techniczna: jak będzie ustawione światło i jak będzie ustawiona kamera.
PPM, spotkanie przedprodukcyjne
PPM (pre production meeting) to spotkanie przed zdjęciami. Jesteś na nim Ty, Twoja agencja, Twój dział marketingu, ja jako PIXELDANCE i wszystkie strony zaangażowane w projekt. Chodzi o to, żebyśmy kręcili ten sam film. Najgorsza rzecz, jaka może się wydarzyć, to dowiedzieć się podczas zdjęć, że każdy kręci co innego, i to jest najdroższy błąd, jaki można popełnić.
Do spotkania przedprodukcyjnego możemy dowolnie zmieniać scenariusz, bo to kosztuje tylko czas, a nie pieniądze. Kiedy chcesz zmienić scenariusz podczas zdjęć, może się okazać, że trzeba kręcić kolejny dzień od nowa.
Etap 2: plan zdjęciowy
To najkrótsza część realizacji. Jeżeli nie walczymy z pogodą, trwa od kilku do kilkunastu dni.
Dobrze przygotowana preprodukcja skraca ten etap najbardziej, bo na plan wchodzimy z gotową dokumentacją, a nie z pytaniami.
Etap 3: postprodukcja
Pierwsza układka i akceptacja kierunku
Po zdjęciach, w zależności od skali projektu, od kilku dni do kilku tygodni dostajesz pierwszą układkę. To film zmontowany na surowo, bez finalnego koloru i bez finalnego dźwięku, ale jasno pokazujący kierunek, w którym idziemy. Wymaga Twojej akceptacji, żebyśmy mogli zacząć kolejny etap.
Animacje, grafika i efekty specjalne
Kolejny etap to animacje, motion graphics i efekty specjalne. To też dość długi i kosztowny proces, dlatego również wymaga Twojej akceptacji: nie chcę robić tego dwa razy.
Druga układka i trzy rundy poprawek
Potem jest druga układka oraz trzy rundy poprawek. Tak, trzy. Nie poprawiamy do skutku, bo siódma runda poprawek może podwoić koszt montażu. Nikt tego nie chce, ani Ty, ani ja.
Udźwiękowienie
Dialogi, lektor, muzyka i dźwięk. Film odbiera się także na poziomie podświadomym i dźwięk odpowiada za 50 procent przekazu. Możesz mieć piękne zdjęcia, ale jeżeli ten etap jest zepsuty, cały film będzie zepsuty. Na udźwiękowieniu nigdy nie można oszczędzać.
Dodatki: shorty, wersje językowe, napisy i PJM
Kiedy film jest gotowy, wycinamy shorty i dodatki, których potrzebujesz do social mediów, opracowujemy wersje językowe, napisy oraz tłumaczenie na polski język migowy. To ostatnie bywa wymogiem konkursu albo dotacji, a w naszym cyklu filmów dla gmin było w każdym filmie.
Ważne: wersja pionowa i pozioma to nie to samo. Umawiamy się na to na początku współpracy, bo zaprojektowanie kadru pod pion i pod poziom jest po prostu inne.
Wysyłka plików
Na koniec wysyłam Ci przez hosting pliki gotowego filmu, dostosowane do wymagań konkretnej platformy albo telewizji.
Czego Hitchcock nie dopowiedział
Mam wrażenie, że w tej złotej myśli Hitchcock mógł zapomnieć o jednej rzeczy.
Doskonale przygotowany plan pracy i harmonogram dają szansę na powodzenie projektu, ale dają też miejsce na improwizację. Z doświadczenia wiem, że większość najlepszych ujęć powstała przez przypadek. Żeby jednak do takiego przypadku doprowadzić, wszystko wcześniej trzeba doskonale zaprojektować.
Dlatego cała ta procedura nie służy temu, żeby wykonać plan co do punktu. Służy temu, żeby na planie zostało miejsce na rzeczy, których nikt nie przewidział.
Pobierz rozpiskę kroków produkcji PDF:
Cały proces zmieściłem na dwóch stronach do wydruku: siedemnaście kroków, trzy etapy i pięć miejsc, w których zatrzymuję się i czekam na Twoją decyzję. Bez zapisów i bez podawania maila.
Co jest po Twojej stronie
- jedna osoba decyzyjna, która zbiera uwagi po Twojej stronie i przekazuje je w jednej wiadomości
- akceptacje w ustalonym czasie: kosztorys, scenariusz, poszukiwania, pierwsza układka, animacje
- materiały firmowe: logotypy, księga znaku, czcionki, zdjęcia produktowe, produkty do pack-shotów.
- dostęp do miejsc i ludzi w dniu zdjęć, razem ze zgodami
- informacja o sztywnym terminie emisji, jeżeli taki jest (targi, konkurs, rozliczenie dotacji)
Jeżeli masz sztywną datę, liczymy harmonogram wstecz od niej: najpierw postprodukcja, potem dni zdjęciowe, a to, co zostaje, jest czasem na preprodukcję.
Najczęstsze pytania
Ile trwa produkcja filmu reklamowego?
Preprodukcja zajmuje od tygodnia do kilku miesięcy, zdjęcia od kilku do kilkunastu dni, a pierwsza układka jest gotowa od kilku dni do kilku tygodni po zdjęciach. Typowy film reklamowy to zwykle kilka tygodni od pierwszej rozmowy do gotowego materiału.
Od czego zaczyna się współpraca?
Od rozmowy i badania potrzeb. Potem powstaje treatment, czyli opis mojej wizji filmu razem z moodboardem, oraz kosztorys. Dopiero po Twojej akceptacji podpisujemy umowę i siadam do scenariusza.
Czym różni się treatment od scenariusza?
Treatment to opis kierunku: jakich środków wyrazu użyjemy i jak film ma wyglądać, wraz z inspiracjami. Scenariusz to gotowy tekst z podziałem na sceny, a storyboard to scenariusz rozrysowany ujęcie po ujęciu. Treatment powstaje przed umową, scenariusz po niej.
Co to jest PPM?
Spotkanie przedprodukcyjne, w którym uczestniczą wszystkie zaangażowane strony: klient, agencja, dział marketingu i ekipa. Chodzi o to, żeby wszyscy kręcili ten sam film. Odkrycie na planie, że każdy kręci co innego, to najdroższy błąd, jaki można popełnić.
Do kiedy mogę zmieniać scenariusz?
Do spotkania przedprodukcyjnego zmiany kosztują tylko czas. Po nim, czyli już na zdjęciach, zmiana może oznaczać kolejny dzień zdjęciowy.
Ile rund poprawek dostaję?
Trzy rundy poprawek montażowych, ustalone w umowie. Siódma runda potrafi podwoić koszt montażu, a film nie robi się przez to lepszy.
Czy dostaję wersje pionowe?
Wersja pionowa i pozioma to nie to samo, bo kadr projektuje się inaczej. Umawiamy się na to na początku współpracy. Shorty i skróty wycięte z materiału głównego wchodzą do pakietu dodatków.
Czy pracujesz z małymi firmami?
Tak. Sam jestem niewielką firmą i lubię tę współpracę, bo decyzje zapadają u jednej lub dwóch osób, a nie w trzech działach.
Czy wyjeżdżasz poza Warmię i Mazury?
Tak, realizuję produkcje w całej Polsce. Dojazd i nocleg wchodzą do kosztorysu jako osobna pozycja.
Opowiedz, nad czym pracujesz
Napisz, nad jakim projektem teraz pracujesz, a może wspólnie stworzymy coś pięknego. Opisz projekt w briefie, odeślę wycenę w 24 godziny.